From the blog

Keuzes, keuzes… (bij het kopen van een nieuwe harp)

Wanneer je op zoek gaat naar een harp om te kopen of te huren komt er veel informatie op je af. Je zult je waarschijnlijk af vragen waarom je zoveel moet kiezen zonder dat je er veel van af weet, het kan soms lijken of iemand je vraagt het onmogelijke te doen…
Toch is het mijn ervaring dat je, ook zonder veel voorkennis, tot een goede keuze kan komen. Belangrijk is dan natuurlijk wel dat je goed voorgelicht wordt over je keuzemogelijkheden, en daar hoop ik in dit blog een kleine bijdrage aan te leveren.

Veelal wordt er bij het maken van een keuze voor een nieuwe harp als eerste gekeken naar de soort snaren die er op de harp zitten, veel mensen menen dat dit de klank van de harp maakt. In mijn ervaring (die ik opgedaan heb bij de Zingende Snaar) is het nog veel belangrijker uit welk hout de harp gemaakt is.
De houtsoort van de harp zorgt voor de basisklank die de harp heeft, de snaren kunnen deze basisklank nog extra diepte geven.

Houtsoort

Er zijn grof gezegd twee mogelijkheden: de harp is gemaakt van massief hout, of de harp is gemaakt van gelamineerd hout.
Een volhouten harp heeft vaak een uitgesproken klank en een mooi uiterlijk waarbij je de tekeningen in het hout kan zien. De kleur en tekeningen in het hout verschillen per harp, veel harpbouwers houden daar rekening mee wanneer de harp gemaakt wordt door bijvoorbeeld te kijken naar het patroon en dat op een mooie manier samen te passen in de bouw van de harp. Geen twee harpen zijn hetzelfde, zo heb ik bijvoorbeeld een kersen harp die heel roze van kleur is, maar zie ik ook harpen uit kersen die veel meer licht bruin zijn. Veel gebruikte houtsoorten zijn esdoorn, kersen, bubinga, mahonie en walnoot.
Wat klank betreft heeft iedere houtsoort een eigen karakter. Wat je hierbij mooi vindt is een kwestie van smaak: de zwaardere houtsoorten (bubinga, walnoot) zorgen voor een vollere klank, lichtere houtsoorten (esdoorn, kersen) geven een heldere klank.
Harpen gemaakt uit massief hout zijn over het algemeen duurder, maar klinken ook meestal mooier.

Als massief hout mooier klinkt, waarom worden er dan toch veel harpen uit gelamineerd hout gemaakt?
Gelamineerd hout heeft voor harpfabrikanten een aantal voordelen in het gebruik: voornamelijk als het gaat om stevigheid, voorspelbaarheid in gebruik en de manier van bewerken. Door deze voordelen kunnen ze harpen goedkoper maken, iets dat natuurlijk een voordeel is voor de consument.
Een van de grote verschillen tussen massief hout of gelamineerd hout is zichtbaar in de manier waarop de harp gebouwd is. Het is niet goed mogelijk om een ronde klankkast te maken uit massief hout, dat laat zich namelijk niet goed buigen. Je ziet dus dat de klankkast van massief houten harpen vaak bestaan uit facetten, om het speel comfort zo optimaal mogelijk te maken. Wanneer een harp een ronde klankkast heeft weet je dat dit deel van de harp van gelamineerd hout gemaakt is. Het is namelijk door de verschillende laagjes buigzamer en kan met een mal in de juiste vorm gebracht worden. Dat doen ze met een vacuüm pers. Massief houten harpen hebben dus vaak een meer hoekige klankkast

De voorspelbaarheid van materiaal gebruik is vooral van belang voor de grote harpmerken, die natuurlijk zo efficiënt mogelijk gebruik willen maken van grondstoffen en arbeidsuren. Ik herinner me dat harpbouwer Hans den Brok eens vertelde dat hij niet graag met notenhout werkte. Hij deed het wel eens, maar vond het een enorm karwei omdat hij graag een uniform uiterlijk voor zijn harpen had. In het notenhout zaten veel knoesten en dan moest hij extra werk verrichten om te zorgen dat die niet op plekken zaten waarbij ze lelijk uit kwamen (bijvoorbeeld op de pilaar). Soms ging hij zo ver dat hij de knoesten uit het hout haalde en het dan in een mooi ontwerp vulde met donkerder hout, zodat het als versiering van de harp uitkwam. Prachtig vakmanschap natuurlijk, maar veel onbetaald werk want de prijs van de harp werd er niet anders door.

Snaren

Naast de houtsoort zijn de snaren van belang voor de klank van de harp. Ook hierin heb je grofweg twee keuzes te maken: natuurlijk materiaal (darm) of kunststof (bijvoorbeeld: nylon, silkgut, carbon, fluor carbon).
Darmsnaren (gut strings) klinken over het algemeen wat warmer dan kunststof snaren (hoewel dit verschil minder uitgesproken is op een massief houten harp). Bij het bespelen is er voor de darmsnaren iets meer kracht nodig, de snaarspanning is hoger.  Daarbij zijn er twee verschillende soorten darmsnaren te koop: pedal gut of lever gut. Pedal gut snaren zijn dikker dan lever gut snaren. Dikke snaren zijn steviger en kosten dus meer kracht om te spelen, maar zorgen ook voor een warmere en meer klassieke klank. Dunne snaren klinken helderder. De grootste reden om niet voor darmsnaren te kiezen is dat het materiaal gevoelig is voor temperatuurschommelingen en luchtvochtigheid. Je zult ze vaker moeten stemmen en ze breken sneller. Ze zijn ook duurder in de aanschaf dan kunststof snaren en doordat ze vaker breken zijn deze snaren ook duurder in het onderhoud.
Kunststof snaren zijn er in verschillende soorten, ze hebben gemeen dat ze minder snel breken dan darm snaren en vaak beter op toon blijven. Wat betreft klank doen fabrikanten hun best om een kunststof snaar te ontwikkelen die lijkt op de klank van darm snaren. Maar over het algemeen is de klank van kunststof wat helderder dan die van darm. In de aanschaf zijn kunststof snaren goedkoper en ze zijn minder gevoelig voor schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid waardoor ze minder vaak breken en beter op stemming blijven.
Ik hoop dat je na het lezen van dit blog weer wat wijzer bent geworden en dat het je helpt om een keuze te maken voor een nieuwe harp. Onthoud: elke keuze die je maakt is goed, zo lang het de harp is die bij jou past.
Laat je me weten wat je gekozen hebt?

4 reacties

  1. Mooie blog 🙂
    Mijn ervaring met snaren is dat ik met carbonsnaren minder snel blaren heb.
    De combinatie van hout en snaren kun je ook weer gebruiken om je klank te bepalen. Zo heb ik een harp van bubinga net carbonssnaren. Deze combi heeft een heldere klank met een warme ondertoon. Mijn harp van een lichte houtsoort met carbonsnaren klinkt sprankelend helder en extrovert.

    1. Je hebt gelijk dat de keuze voor bepaalde snaren ook invloed kan hebben om je vingers. Zelf merk ik bijvoorbeeld dat als ik hele droge handen heb, mijn vingers op darmsnaren een piepend geluid geven, terwijl dit op nylon niet het geval is.
      Ik heb een harp van kersenhout met nylon snaren. Het klinkt vol, maar helder. Daarbij vond ik het gemak van nylon (met name als je buiten speelt) duidelijk opwegen tegen de vollere klank van darm, bovendien vond ik darm snaren voor mijn keltische harp te zwaar spelen. Als je veel snelle loopjes wil spelen helpt het als je snaren geen extra kracht kosten. Maar goed, als je net begint zijn dat soort overwegingen nog niet aan de orde (en daar schreef ik dit blog in eerste instantie voor).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *